Ασκήσεις

Αριστοκρατία, ψηφοδόχος, δειγματοληψία, οδόφραγμα, απόληξη, αναβαθμός, αθυμία, απεμπολώ, ανιστόρητος, κοντόθωρος, διφορούμενος, συθέμελα, ψευδαισθήσεις, αφετηρία

• Η υγειονομική υπηρεσία του νόμου μας διεξάγει συνεχώς ________ στο πόσιμο νερό για να ελέγξει την καταλληλότητα του.
• Επειδή τα οικονομικά του δεν πάνε καλά τελευταία τον έχει κυριεύσει ________ .
• Για την καταμέτρηση των ψηφοδέλτιων πρέπει να ανοίξει η ________ κάλπη.
• Οι χρησμοί ήταν ________ . Μπορούσαν να ερμηνευτούν με πολλούς τρόπους.
• ________ είναι το πολίτευμα κατά το οποίο άρχουν οι ευγενείς.
• Οι πολιτικοί στην Ελλάδα από πολλούς έχουν χαρακτηριστεί ________ επειδή δεν βλέπουν τα πράγματα μακροπρόθεσμα.
• Το σπίτι κατά τη διάρκεια του σεισμού κουνήθηκε ________ .
• Οι αστυνομικοί έστησαν ________ , για να εμποδίσουν τους διαδηλωτές.
• Τα χωράφια στην περιοχή της Μάνης δεν είναι επίπεδα. Έχουν πολλούς ________ .
• Είναι ________ . Δεν γνωρίζει την επανάσταση του 1821.
• Είναι πραγματιστής γι’ αυτό δεν έχει ________ .
• Οι εκλογές αποτέλεσαν την ________ πολιτικών ανακατατάξεων.
• Η ________ της βελόνας είναι πολύ αιχμηρή.
• Στο βωμό του χρήματος πολλοί ________ απεμπολούν τις ηθικές τους αξίες.

Να αναλυθούν οι λέξεις στα Συνθετικά τους μέρη. Να βρείτε άλλες λέξεις που έχουν το ίδιο πρώτο συνθετικό.

• Αστάθμητος
• Αναμετριώνται
• Ψηφοδόχος
• Οδοφραγμάτων
• Ανιστόρητος
• Απόληξη
• Δημοκρατία
• Αθυμία
• Αριστοκρατία
• Δειγματοληψία
• Αμεριμνησία
• Κοντόθωρη

Να βρείτε συνώνυμα των λέξεων.

απόληξη, αναβαθμός, αθυμία, απεμπολώ, ανιστόρητος, κοντόθωρη

Να συνδέσετε τις φράσεις με τους ορισμούς τους.

1. Συνειρμός
2. Δημοκρατικό καθεστώς
3. Ολιγαρχικό καθεστώς
4. Διφορούμενες έννοιες
5. Κάφροι
6. Απολυταρχικά καθεστώτα
7. Αριστοκρατικά καθεστώτα
8. Ήθη
9. Φύλαρχος
10. Εσωτερική πειθαρχεία
11. Δικτατορία

• α) Ηγέτης, αρχηγός
• β) Στο σύστημα διακυβέρνησης κατά το οποίο η εξουσία ασκείται από λίγα μόνο πρόσωπα ή από μια κυρίαρχη τάξη
• γ) Ονομασία των Δόξα ή Ξόξα, λαού της ΝΑ Αφρικής
• δ) Καθιερωμένα πρότυπα κοινωνικής συμπεριφοράς
• ε) Καθεστώτα στα οποία ο ανώτατος άρχοντας έχει απεριόριστες εξουσίες
• ζ) Παραστάσεις που ανακαλούνται στη μνήμη ύστερα από τη σύνδεση τους με μία αρχική
• η) Υπακοή με την ίδια τη θέληση του ανθρώπου σε αρχές
• θ) Καθεστώς που εγκαθιδρύεται συνήθως μετά από τη βίαιη κατάληψη της εξουσίας με πραξικόπημα
• ι) Το καθεστώς στο οποίο η πολιτική εξουσία πηγάζει από το λαό και ασκείται προς όφελος του
• κ) Καθεστώτα στα οποία η εξουσία βρίσκεται στα χέρια αυτών που έχουν ευγενική καταγωγή
• λ) Που επιδέχονται δύο ερμηνείες, ασαφείς, αόριστες

Απαντήσεις

Η Δημοκρατία

Οι άνθρωποι αναζητώντας τον ιδανικότερο τρόπο συμβίωσης κατέληξαν στο πολίτευμα της δημοκρατίας, επειδή προστατεύει τα αναφαίρετα δικαιώματα του ανθρώπου και του επιτρέπει ν’ αναπτύξει ολόπλευρα την προσωπικότητα του. Στην εφαρμογή του, όμως, αποδείχτηκε ιδιαίτερα εύθραυστο, αφού διαρκώς συντελούνται βιασμοί της δημοκρατικής ιδέας, που τείνουν να λάβουν μεγάλες διαστάσεις στην εποχή μας.

ΟΡΙΣΜΟΣ – ΕΙΔΗ

Δημοκρατία ονομάζεται το πολίτευμα, στο οποίο ανώτατο όγανο της πολιτείας είναι ο λαός. Αυτός ασκεί την κυρίαρχη εξουσία, η βούληση του είναι η ανώτατη πολιτειακή βούληση, στην οποία υποτάσσονται τα όργανα του κράτους και τα άτομα. Στο δημοκρατικό πολίτευμα κάθε εξουσία πηγάζει από το λαό και υπάρχει για να τον ωφελεί. Συγκεκριμένα, ο λαός ασκεί τη νομοθετική εξουσία έμμεσα (όπως γίνεται σήμερα στην κοινοβουλευτική δημοκρατία) ή άμεσα (όπως γινόταν στην αρχαία Αθήνα).

Η δημοκρατία διακρίνεται σε πολιτική, κοινωνική, οικονομική και πνευματικ. Η πολιτική δημοκρατία διασφαλίζει το σεβασμό των δικαιωμάτων του ανθρώπου, το δικαίωμα κάθε πολίτη να σχηματίζει γνώμη και να την εκδηλώνει. Η κοινωνική καθορίζει το δικαίωμα του πολίτη να ζεί σε μια κοινωνία χωρίς ταξικούς διαχωρισμούς και διακρίσεις. Η οικονομική παρέχει τη δυνατότητα της ισότητας ευκαιριών για την κατανομή των αγαθών, ενώ η πνευματική κατοχυρώνει τις ελευθερίες του ατόμου, όπως την ελευθερία της σκέψης, της έκφρασης και της πίστης σε προσωπικά ιδεώδη.

ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ

• 1) Ελεύθερη έκφραση της λαϊκής βούλησης, που εκδηλώνεται μέσω εκλογών.
• 2) Κοινοβουλευτισμός, όταν η εξουσία ασκείται από αντιπροσώπους.
• 3) Πολυκομματισμός, στην περίπτωση που η λαϊκή βούληση εκφράζεται διά μέσου πολλών κομμάτων, που διεκδικούν την εξουσία στις εκλογές.
• 4) Εναλλαγή κομμάτων στην εξουσία, όταν τα πολιτικά κόμματα διαδέχονται το ένα το άλλο στη διακυβέρνηση του τόπου ανάλογα με τις προτιμήσεις του λαού.
• 5) Ισονομία, που εξασφαλίζει την ισότητα όλων των πολιτών απέναντι στο νόμο.
• 6) Αξιοκρατία, που παρέχει σε όλους τις ίδιες ευκαιρίες για ανάδειξη στα ανώτατα αξιώματα.
• 7) Ελευθερία και αυτοδιάθεση, σύμφωνα με τις οποίες ο πολίτης είναι ελεύθερος να ζεί χωρίς κρατικούς περιορισμούς.
• 8 ) Σεβασμός ανθρώπινων δικαιωμάτων.
• 9) Ενδιαφέρον για τα κοινά, χωρίς το οποίο η κοινή προσπάθεια για την επίλυση των προβλημάτων αποβαίνει αναποτελεσματική.

Η ΑΞΙΑ ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ

• 1) Αυξάνεται η αποτελεσματικότητα των πολιτικών ενεργειών, αφού συντονίζεται η ατομική προσπάθεια και -μέσω της συνεργασίας- πολλαπλασιάζεται η εμβέλεια της.
• 2) Λαμβάνεται υπόψη η βούληση της πλειοψηφίας και τα αιτήματα της ελευθερίας και της δικαιοσήνης.
• 3) Εξασφαλίζει ήρεμη ζωή, ωθεί στην πρόοδο και στην ευημερία, παγιώνει (παγιώνω = εχω καλή ζωή, σταθεροποιώ) την ειρήνη.
• 4) Σέβεται τα ατομικά δικαιώματα και τις βασικές ελευθερίες, με αποτέλεσμα να αναβαθμίζεται η ανθρώπινη αξία.
• 5) Επιτρέπει στον άνθρωπο να καλλιεργεί τον εαυτό του, να διαμορφώνει αβίαστα την προσωπικότητα του και να ανάγεται σε υποδειγματικό ελεύθερο πολίτη.
• 6) Προάγει την οικονομί, το εμπόριο, ενώ παράλληλα συντέλει στην πνευματική και ηθική πρόοδο.
• 7) Διασφαλίζει την κοινωνική ισσοροπία, τη γαλήνη και παρέχει το αίσθημα της ασφάλειας.

Η ΚΡΙΣΗ ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ – ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ

• 1) Η δημιουργία του καταναλωτικού τύπου ανθρώπου περιόρισε τη δυνατότητα του αυτοκαθαρισμού του, την ελευθερία του και τον αποπροσανατόλισε από την ενασχόληση με τα κοινά.
• 2) Οι αντιπρόσωποι του λαού δεν προωθούν τα συμφέροντα του, αλλά γίνονται φερέφωνα των ιδιαίτερων συμφερόντων των οικονμικών τάξεων.
• 3) Οι ηλεκτρονικοί μηχανισμοί επηρεασμού της κοινής γνώμης την κατευθήνου, καθιστώντας τον πολίτη πιστό υπήκοο αλλότριων επιδιώξεων και εμπορευματοποιούν την ψήφο, μετατρέποντας την σε εξαγοράσιμο αγαθό.
• 4) Δεν συνυπάρχουν η πολιτική και η κοινωνική δημοκρατία. Η δημοκρατία περιορίζεται σε πολιτικό αποκλειστικά επίπεδο και δεν διαχέεται σε κοινωνικούς χώρους, όπως η εργασία, η παιδεία, οι διοικητικοί μηχανισμοί.
• 5) Στη σημερινή εποχή παντοδυναμίας της ηλεκτρονικής τεχνικής δεν ελέγχει ο πολίτης την εξουσία, αλλά η εξουσία ασκεί αμείλικτο έλεγχο στους υπηκόους της, ενεργώντας συχνά μυστικά και ερήμην τους.
• 6) Η εξέλιξη του τεχνοκρατισμού ανέδειξε μία ελίτ ειδικών, που κατέχουν τη γνώση και τη δυνατότητα επίλυσης των πολ΄θπλοκων σύγχρονων προβλημάτων με αποτέλεσμα την απομάκρυνση του μέσου πολίτη από τα κέντρα λήψης αποφάσεων.
• 7) Η εξουσία οργανώνεται από την κορυφή της κοινωνικής πυραμίδας προς τη βάση, δημιουργώντας δαιδαλώδη γραφειοκρατικά φαινόμενα.

ΑΙΤΙΑ

• 1) Δυσπιστία απέναντι στην πολιτική και τους φορείς της εξουσία: ο μέσος πολίτης αισθάνεται ότι η συμμετοχή του στα κοινά είναι αναποτελεσματική και ότι ο ίδιος γίνεται αντικείμενο εκμετάλλευσης και εμπαιγμού (εμπαιγμός = κοροϊδία). Γι’ αυτό απορρίπτει την ενασχόληση με τα πολιτικά δρώμενα και αμφισβητεί την ίδια τη δημοκρατία ως πολίτευμα.
• 2) Αρρυθμία στη λειτουργία του δημοκρατικού πολιτεύματος: τα κομμάτια αρχών που λειτουργούν με δημοκρατικές διαδικασίες και σέβονται τις αποφάσεις της βάσης απουσιάζουν από την πολιτική πραγματικότητα. Οι υπάρχοντες κομματικοί σχηματισμοί λειτουργούν ανορθόδοξα, ενώ παράλληλα ο πολίτης αδυνατεί να εκφραστεί πολιτικά έξω απ’ αυτούς.
• 3) Εσφαλμένη πολιτικοποίηση – κομματικοποίησ: λόγω έλλειψης προβληματισμο, η κοινή γνώμη προβαίνει σε απλουστεύσεις και γενικεύσεις ή δογματικές θέσεις και γίνεται εκφραστής συνθημάτων και απλός οπαδός.
• 4) Ατομικισμό: η ηθική κρίση που χαρακτηρίζει την εποχή μας, οδήγησε στην υποβάθμιση της ανθρώπινης αξίας και στον παραγκωνισμό του “εμείς” και του “εγώ”. Ο μέσος άνθρωπος, επομένως, προτάσσει ως μοναδικό στόχο την ικανοποίηση των προσωπικών του επιδιώξεων καταφεύγοντας σε ατομικές λύσεις και στα πολιτειακά ζητήματα.
• 5) Κυρίαρχη νοοτροπία για την πολιτική: καλλιεργείται έντεχνα, με τη βοήθεια των μέσων ενημέρωσης, η αντίληψη ότι η πολιτική είναι συνώνυμη με την απάτη και το ψεύδος, ώστε να παρουσιαστούν τα κακώς κείμενα ως “αναγκαία κακά” και να εφησυχάσει η κοινή γνώμη.
• 6) Δυσλειτουργία των φορέων κοινωνικοποίηση: η οικογένοια και το σχολείο δεν καλλιεργούν το δημοκρατικό ήθος, αφού δεν προωθούν πάντα το διάλογο και παράγουν πειθήνιους υπήκοους και όχι ενεργούς πολίτες.
• 7) Επιπλέον, λειτουργούν αντιδημοκρατικά οι περισσότεροι κοινωνικοί χώροι και φορείς, με αποτέλεσμα ο πολίτης να μην εθίζεται στις δημοκρατικές διαδικασίες.

ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ

α. Στο άτομο:

• 1) Καλλιεργούνται τάσεις περιθωριοποίηση, απολιτικοποίησης και ιδιώτευση.
• 2) Ενθαρρύνεται η αναζήτηση ατομικών – προσωπικών λύσεων και προβάλλεται ως αυτοσκοπός η προσωπική ικανοποίηση, με επακόλουθο την αποξένωση από τους άλλους.
• 3) Οι αποτυχημένες ατομικές ενέργειες οδηγούν από τη μία πλευρά στην απογοήτευση και στο σκεπτικισμό, ενώ από την άλλη στην υιοθέτηση της μοιρολατρίας ως στάσης ζωής.
• 4) Ενισχύεται η αντικοινωνική συμπεριφορά αφού θεωρείται ιδανικός τρόπος απόδοσης δικαιοσήνης και δυναμιτίζεται (καταστρέφεται) η επίλυση των κοινωνικών προβλημάτων.
• 5) Καλλιεργείται ο φανατισμός και ο δογματισμός, με αποτέλεσμα το άτομο να απομακρύνεται από την αλήθεια και την ουσιαστική γνώση.

β. Στην κοινωνία:

• 1) Η κοινωνία καταδικάζεται σε στασιμότητα, αφού δεν ανανεώνεται, ούτε εκσυγχρονίζεται με τη βοήθεια του διαλόγου και την απρόσκοπτη λειτουργία των δημοκρατικών θεσμών.
• 2) Ελλοχεύει ο κίνδυνος εξάπλωσης ολοκληρωτικών αντιλήψεων και επιβολής αυταρχικών καθεστώτων.

ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ

• 1) Η δημοκρατία δεν είναι μόνο πολιτικό σύστημα, αλλά και τρόπος ζωής.
• 2) Ο κοινωνικός – πολιτικός προβληματισμός προϋποθέτει σωστή ενημέρωση και διάλογο.
• 3) Η ελεύθερη έκφραση και η ανταλλαγή απόψεων αποτελούν τις βάσεις της δημοκρατίας.
• 4) Χρειάζεται η δημιουργία στέρεας και πολυδιάστατης πολιτικής – πολιτιστικής κουλτούρας (παράδοσης).
• 5) Καθοριστικός αποβαίνει ο ρόλος του σχολείου, που χρειάζεται να παρέχει πολλαπλές ευκαιρίε, πολύπλευρη γνώση και να προωθεί το διάλογο, την έρευνα, την κριτική.
• 6) Αναγκαία θεωρείται η επανένταξη του πολίτη και των πολιτικών δυνάμεων στις πολιτικές διαδικασίες.
• 7) Τέλος, θα μπορούσε να προτείνει κανείς την αναθεώρηση και ουσιαστικοποίηση του ρόλου του κοινοβουλίου, τον εκδημοκρατισμό των κομμάτων και τη ριζική αναδιοργάνωση των διοικητικών θεσμών.

Κρίνεται, επομένως, επιτακτικός ο εκδημοκρατισμός του πολιτεύματος που συνιστάται στη διεύρηνση της εξουσίας στο χώρο της κοινωνίας των πολιτών, στο σχολείο, στην εργασία, στη δημόσια διοίκηση. Μια τέτοια προσπάθεια, όμως, προϋποθέτει ενεργητική συμμετοχή του πολίτη στα κοινά.

Ποιοί είναι οι κίνδυνοι που απειλούν τη δημοκρατία τη σημερινή εποχή λόγω του σύγχρονου πολιτισμού;

• 1) Ο τεχνοκρατικός πολιτισμός αποπροσανατολίζει το άτομο απο τις ουσιαστικές ανάγκες του και μονοδρομεί το ενδιαφέρον του στην επίτευξη υλιστικών στόχων. Αποτέλεσμα η απουσία ελεύθερου χρόνου και η αδυναμία ενασχόλησης του ατόμου με τα κοινά.
• 2) Ο ατομικισμός καθιστά το άτομο ανίκανο να λειτοργήσει συλλογικά.
• 3) Ο διοικητικός συγκεντρωτισμός (συγκεκριμένα πρόσωπα) δεν επιτρέπει την ανάληψη προτοβουλιών από άλλους φορείς και παραδίδει την εξουσία σε ορισμένα πρόσωπα.
• 4) Η γραφειοκρατία υποβιβάζει την ανθρώπινη υπόσταση, αποπροσωποποιεί (εκμηδενίζει την προσωπικότητα) το άτομο, κωλλυσιεργεί (εμποδίζει) την ανάπτυξη.
• 5) Η απουσία πνευματικής καλλιέργειας και κρητικής ικανότητας κάνει το άτομο υπάκουο και όχι πολίτη.
• 6) Τα οικονομικά συμφέροντα που προωθούνται απο ασυνείδητους δημαγωγούς (πολιτικοί οι οποίοι διαστρεβλώνουν την αλήθεια) απειλούν το συλλογικό συμφέρον.
• 7) Η ίδια η φύση της δημοκρατίας λόγω της ελευθερίας που παρέχει δίνει τη δυνατότητα στους εχθρούς της να δράσουν και να την ανατρέψουν.
• 8 ) Οι νέοι σήμερα απογοητεύονται επειδή ο λόγος τους δεν εισακούεται από τους πολιτικούς, και δηλώνουν αδιαφορία για την σύγχρονη πολιτική μας.

Για να υπάρξει δημοκρατικό πολίτευμα απαιτούνται:

• 1) Πολυκομματισμός -> δυνατότητα επιλογών μέσα από διαφορετικά πολιτικά σχήματα.
• 2) Ελεύθερη και σωστή πληροφόρηση από τα ΜΜΕ.
• 3) Ελεύθερες επιλογές που κι αυτές με τη σειρά τους απαιτούν:
  • α) παιδεία
  • β) οικονομική ελευθερία
  • γ) απουσία βίας
  • δ) δυνατότητα να ασκείς ελεύθερα το δικαίωμα σου
  • στ) διάλογος, απουσία φανατισμού, σεβασμός στους θεσμούς, συμμετοχή του ατόμου για τα κοινωνικά δρώμενα.

Προυποθέσεις πραγμάτωσης της γνήσιας δημοκρατίας

• 1) Κατωχύρωση των ελευθεριών του πολίτη και σεβασμός στην προσωπικότητα του από την πλευρά της εξουσίας.
• 2) Σεβασμός στους πολιτικούς θεσμούς που υπηρετούν την λειτουργία της δημοκρατίας.
• 3) Καλιέργεια του πνεύματος συμμετοχής στα κοινά.
• 4) Λειτουργία της πληροφόρησης κατά αντικειμενικό τρόπο και σωστή λειτουργία του τύπου.
• 5) Αμοιβαίες υποχωρήσεις από τις κοινωνικές τάξεις.
• 6) Ο θεσμός του σχολείου να διαμορφώνει υπεύθηνους πολίτες.
• 7) Διασφάλιση ίσω ευκαιριών για οικονομική και κοινωνική ανάδειξη.

Τι είναι Πολιτικοποίηση, Κομματικοποίηση και τι είναι τα Κοινά

Πολιτικοποίηση

Είναι η προαιρετική συμμετοχή του πολίτη στα πολιτικά πράγματα ώστε να συνεργάζεται και να αποφασίζει με τους συμπολίτες του για την επίλυση των κοινωνικών προβλημάτων.

Κομματικοποίηση

Εγκλωβίζει το άτομο, το φανατίζει. Πριν ενταχθεί κανείς σε κάποιο κόμμα, οφείλει να γίνει πρώτα σωστά πολιτικοποιημένος πολίτης και έπειτα να αγωνίζεται μέσα από το κόμμα για την επίλυση των κοινωνικών προβλημάτων.

Κοινά

Περιγράφει όλα όσα αναφέρονται στο δημόσιο βίο μιας χώρας, δηλαδή τις πολιτικές εξελίξεις, τα κοινωνικά φαινόμενα, η πνευματική ζωή.